آنجا را نداشتم و آن را مجمل نوشتم ؛ ولى از پيرى شنيدم كه مىگفت ، اندلس هجده خوره ( ناحيه ) دارد كه يكى از آنها خورهء اشبيليه است . « 1 » در 412 ق / 1022 م قاسم بن حمّود از قرطبه به اشبيليه رفت و در آنجا استقرار يافت . او دعوى خلافت داشت و المستعلى لقب گرفت . قاسم بيش از يك سال و نيم در اشبيليه حكومت نكرده بود كه برادرزاده‌اش ، يحيى ، از اشبيليه به قرطبه آمد و مردم با او بيعت كردند و او را امير المؤمنين خواندند ؛ ولى حكومت او ديرى نپاييد و بربرها از گرد او پراكنده شدند . قاسم با چند تن از ياران خود به اشبيليه رفت ، ولى مردم اشبيليه ( 414 ق / 1023 م ) او را به شهر راه ندادند و دو فرزندش ، محمد و حسن ، را نيز از شهر بيرون كردند . « 2 » مردم اشبيليه پس از بيرون كردن فرزندان قاسم بن حمود و راه ندادن او به اشبيليه ، به اتفاق آراء ، قاضى ابو القاسم محمد بن اسماعيل بن عباد لخمى را كه مردى خردمند بود به حكومت اشبيليه منصوب كردند . « 3 » قاضى ابو القاسم پس از غلبه بر اشبيليه و بعد از قتل رقيب خود ، يحيى بن على بن حمود ، قصد كرد شهرها و اقطاعات مجاور اشبيليه را تصرف كند . از اين‌رو ، نخست پسر خود ، اسماعيل ، را در 423 ق / 1031 - 1032 م با سپاهى به قرمونه - دژ اشبيليه كه در شمال شرقى شهر اشبيليه بود - فرستاد و آنجا را تصرف كرد . « 4 » مملكت اشبيليه يا ناحيهء غربى اندلس ، شامل مثلث خيويى شبه جزيره و سرزمين فرونتره تا كرانه رود وادى الكبير بود . اين ناحيهء در دوران حكومت بنى عباد از نظر وسعت خاك و رهبرى سياسى و نيروى نظامى ، از مهمترين دولتهاى ملوك الطوايف اندلس بود و افزون بر اين تفوق اقليمى و سياسى ، قريب نيم قرن در ميان ديگر ممالك ملوك الطوايف از نظر فخامت دربار و شكوهمندى مراسم دربارى مىدرخشيد . « 5 » بنى عباد به ساختن قصرهاى شامخ و ايجاد محله‌ها و شهركهاى بزرگ توجه فراوان داشتند . آنان

--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 337 . ( 2 ) . البيان المغرب ؛ ج 3 ، ص 132 - 134 و ابن خطيب ؛ اعمال الاعلام ؛ ص 133 . ( 3 ) . اندلس يا حكومت مسلمين در اروپا ؛ ص 122 . ( 4 ) . البيان المغرب ؛ ج 3 ، ص 188 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 669 . ( 5 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 2 ، ص 27 و 45 .